Nynorske reglar

Nynorske reglar har mykje rart i seg. Dei er ikkje alltid like logiske for oss bokmålsnakkande nordmenn bosatt på Austlandet. Dei er rett og slett ganske så rare og frustrerande nokre gonger. Til dømes pronomen. Det heiter; eg har lest den boka, ho var dritbra. Kvifor? Jo, fordi ein pekar på den boka når ein snakkar indirekte om ho, men når vi snakkar, kommenterer direkte om ho, ja da er ho med eit ei døds-kåt, sexy blekke som ligg og vente på å bli opna opp og tatt på.

Verb er ikkje fullt så sexy synast eg. Dei er enten svake med keisame «a» og «e» endingar som ein må gå til fortid for å kunne skilje dei frå kvarandre. Enten er dei er svake, ja direkte sinnsvake, at det ikkje er noko som er tiltrekkande med dei. I motsetning til dei svake verba, finnast dei sterke. Dei er så sterke at eg får lyst til å halde meg langt vekk i frå dei og deira rå kraft. Krafta er så stor at i mange tilfelle må det brukast magi for kunne stå i mot; rein, pur magi i frå nynorskordboka.

Forutan magien i frå kjekke hjelpemiddel, kan ein til dømes bruke eigen magi; dialektane. I mange tilfelle er dialektar snakka på same måte som det skrivast på nynorsk. Det er verdt å merke seg at dette spesielt gjeld dei i frå Vestfold. Folk derifrå seier: å skrive, skriver, skreiv, har skrivi. Ein annan ting som også ein bør notere seg, er at dømet eg akkurat kom med, er skrivi i klammeform. Klammeform er ein form som gir ekstra val, som er fint for folk med dialekt som passar. Men for dei som ikkje har det, kan ho til tider gi ekstra bry. Likevel gjer forma det i dei fleste tilfelle det lettare for dei elevane som sit å skriver så blekket eller tastane flyr.

Elevar har ofte problem med å halde seg til rett tid. Det eit gjeldande fakta både for kvardagen, og skriving. Tid er vanskeleg. Tida kan ikkje tas på, (ho er ikkje abstrakt), men er likevel gull verdt. Ting som er gull verdt er viktig, det er noko alle vaksne menneske eg håper forstår. Om dei ikkje gjer det så kan dei kome til å få problem. Både når det gjeld å skrive i riktig tid; ein kan til dømes ikkje blande fortid og nåtid inn i same setning, ellers blir det berre feil. Det blir også alt anna enn riktig å stadig kome for seint til timen, for det går utover medelevar og lærar. I jobbsamanheng er det enda meir seriøst å kome for seint. Det er rett og slett lite profesjonelt, og blir i lengda ikkje akseptert av arbeidsgjevaren.

Sjølv om eg stort sett er flink med tid, slit eg nokre gonger med å finne ut om substantivet er ho eller hankjønn. Det er ikkje like enkelt som med kattungar. På dei er det berre å sjå etter korleis to høl er plassert i forhold til kvarandre. Ganske enkel prosedyre. Mykje enklare enn å sjå forskjell på kva som er ho og han-kjønn føler eg. Da må ein nemleg tenkje kva substantivet er i bestemt form eintal. «Påstand», påstår eg, etter å ha lært meir, at i bestemt form eintal er «påstanden (ein påstand)». «Gjentaking», er i bestemt form eintal «gjentakinga (ei gjentaking)».

Med fare for å gjenta meg sjølv, er det nok best at eg stoppar å skrive om emnet her. Kanskje er det også best at eg lar vere å skrive meir om nynorsk reglar i det heile tatt. Det blir i lengde ofte litt keisamt med for mykje av noko. Eg håper uansett dykk har lært noko av teksten min. Noko som kan kome til nytte ein eller annen gong, sjølv om det kanskje heller er tvilsamt, for nynorsk er heldigvis på vei ut av skulen. Det synast eg er bra, sia nynorsk ikkje brukast meir enn i nyhetar og skulen.